Encyklopedia Host

System automatycznego podlewania ułatwia pielęgnację każdego ogrodu. Nie jest to związane jedynie z tym, że nie absorbuje nas czasowo, że nie musimy posiadać i rozwijać długich węży do podlewania ale, że jest to system bardzo oszczędny i precyzyjny. Istnieje wiele systemów nawadniania wykorzystujących różne końcówki od zraszczaczy wynurzeniowych, mikro zraszczaczy, kroplowników czy też emiterów patyczkowych jak i systemy przewidziane do nasadzeń rzędowych preferujące węże przesiąkające z zamontowanymi wewnątrz w odpowiednim rozstawie kroplownikami.
Postaram się omówić system, który moim zdaniem jest najbardziej odpowiedni do nawadniania host i innych roślin których nasadzenia nie koniecznie są usytuowane rzędowo (jak na plantacji) i dla których woda powinna być dostarczana dość precyzyjnie jedynie do sytemu korzeniowego bez zraszania części nadziemnej rośliny. Tym systemem, który uważam za najlepszy jest system nawadniania kropelkowego z zastosowaniem emiterów patyczkowych. Oczywiście można również zastosować innego rodzaju kroplowniki, bądź emitery z kompensacją ciśnienia czy też regulowanym przepływem, ale czym bardziej wyrafinowane zastosujemy elementy nawadniania tym droższy będzie cały system.

Emitery patyczkowe są najtańszym rozwiązaniem, montowane indywidualnie na wężyku umożliwiają montaż w dowolnym miejscu rury zasilającej przez co można dostarczyć wodę w tych miejscach w których rosną rośliny. System ten jest również doskonałym rozwiązaniem do upraw pojemnikowych. Stosując emitery (kroplowniki) dostarczmy precyzyjne ilości wody do strefy korzeniowej roślin, a przez tak powolne nawadnianie podnosimy wilgotność gleby wokół korzeni nie powodując jej przesiąkania w niższe warstwy gleby, w których woda jest z punktu widzenia potrzeb roślin zbędna. Daje to nam bezspornie oszczędności w zużyciu wody i optymalne jej wykorzystanie przez rośliny.
Pisałem na stronie Podlewanie, że widzę tylko jedną wadę kropelkowego systemu nawadniania - koszty, które są niezbędne do jego wykonania. Koszt jednostkowy takiej instalacji nie jest bez znaczenia dla budżetu domowego, ale taki system można budować etapami, gdyż rozbudowa systemu nie nastręcza kłopotu i jest możliwa do wykonania w dowolnym momencie.

Wykonanie jakiegokolwiek systemu nawadniania niemożliwe jest jednak bez wykonania niezbędnych pomiarów i projektu.


Co powinniśmy wiedzieć przed wykonaniem projektu:

• Gdzie usytuowane jest źródło wody i odległość od terenu, który będzie nawadniany.
• Jakie to jest źródło wody - sieć wodociągowa, zbiornik czy też studnia.
• Jeśli źródło jest inne niż sieć wodociągowa jakie dodatkowe urządzenia są niezbędne do zasilania sieci (pompa, hydrofor)
• Jaka jest wydajność i ciśnienie tego źródła (licznik przepływu, manometr, charakterystyka pompy czy hydroforu).
• Parametry jakości wody (stopień zanieczyszczenia).

Ciśnienie źródła wody.

REDUKTOR CIŚNIENIA

Przy stosowaniu emiterów patyczkowych wymagane jest stałe i równomierne ciśnienie w rurociągu zasilającym system w granicach 1-1,1 atm. Z tego powodu konieczne jest zastosowanie odpowiedniego reduktora ciśnienia, gdyż przy jego braku i wzroście ciśnienia ponad 1,1 atm. z emiterów woda nie wypływa kropelkami, ale strumieniem tym mocniejszym im wyższe jest ciśnienie w rurociągu zasilającym. Wpływa to na nieekonomiczny i niemierzalny czyli nieprawidłowy sposób nawadniania.

Z powyższej uwagi wynika, że zastosowanie reduktora, który jest niezbędny nie wymaga konkretnego a jedynie większego niż 1,1 atmosfery ciśnienia źródła wody. Nie chodzi tu oczywiście o ciśnienie statyczne przy zamkniętym zaworze, a o ciśnienie użytkowe odczytane na manometrze przy całkowicie otwartym zaworze źródła wody.

Filtrowanie.

FILTR SIATKOWY

Jakość wody, a dokładniej określając, jej stopień zanieczyszczenia ma bezpośredni wpływ na koszt instalacji, ponieważ jeśli źródłem wody jest zbiornik czy też sadzawka w której mogą być zanieczyszczenia mechaniczne musimy zastosować odpowiednie jej filtrowanie uniemożliwiające zatykanie się kanalików emitera. Do filtrowania wody dla systemu z emiterami patyczkowymi wystarczający jest filtr siatkowy, który w dostatecznym stopniu odseparowuje zanieczyszczenia mechaniczne jak piasek, kamień czy rdza. Dodatkową zaletą stosowania tego typu emiterów jest łatwość demontażu i możliwość oczyszczenia zatkanych kanalików, jeśli zaistnieje taka potrzeba.

Wydajność źródła wody.

Pozostaje ustalenie jeszcze jednego parametru czyli wydajności źródła wody. Nie zawsze jest to tak proste jak np. odczytanie ilości pobranej wody w ciągu jednostki czasu na wodomierzu sieci wodociągowej i przeliczenie możliwego przepływu w ciągu godziny. Czy też przeczytanie odpowiednich danych z tabliczki znamionowej na pompie czy hydroforze. Dlatego warto dokonać odpowiedniego pomiaru i wyliczeń.

Przykładowo jeśli 10-cio litrowe wiaderko z naszego źródła wody napełnimy w ciągu 8 sekund, to łatwo obliczymy, że wydajność naszego źródła to: 4,5 m3/h.

Podobne obliczenia powinniśmy wykonać dla rury irygacyjnej 16mm, którą zastosujemy jako rurę montażową do której będą podpięte emitery patyczkowe lub inne kroplowniki czy mikrozraszacze. Jest to informacja niezbędna do określenia ilości emiterów
(o określonej wydajności wypływu) którą możemy podpiąć w jednej sekcji.
Przykładowy pomiar wykonałem podłączając do źródła wody reduktor 1,1atm. a do niego rurę 16 mm o długości 1m. Czas napełnienia 10l wiadra to 22 sekundy, co daje przepływ około 1,6 m3/h. Jednak, gdy do reduktora podłączyłem 25 m odcinek rury to czas potrzebny do napełnienia wiadra był o ponad sekundę dłuższy , przy 50 m odcinku rury dłuższy ponad 2 sekundy. Wynika z tego, że na każde 25m rury montażowej należy do obliczeń dodać około 1,5 sek. Z powyższego wyliczenia można przyjąć, że dla sekcji o 50 m odcinku rury montażowej 16mm (możliwy przepływ wody 1,4 m3/h) można podpiąć ponad 500 emiterów, których średni wydatek jest 2,5l/h, czyli każda mniejsza ilość emiterów będzie bezproblemowo obsługiwana.
To tyle jeśli chodzi o obliczenia parametrów przed dokładnym planowaniem.

Nadszedł czas na wykonanie planu całej sieci nawadniającej. Projekt to chyba najtrudniejszy ale jednak konieczny etap, aby określić jakie niezbędne materiały i w jakich ilościach będziemy musieli zakupić do wykonania systemu. Możemy zlecić wykonanie takiego projektu specjalistom, jednak uważam, że nie jest to na tyle trudne, aby nie spróbować taki projekt wykonać własnymi siłami przez co zminimalizujemy koszty. Można to zrobić w wersji elektronicznej lub na papierze milimetrowym. Istotne jest naniesienie na plan w określonej skali budynków, źródła zasilania, i wszystkich elementów sieci nawadniającej. Ogród warto podzielić na sekcje, w których będą znajdować się rośliny o podobnym zapotrzebowaniu na wodę, bądź takie, które będą włączane z inną częstotliwością. Nanosząc wszystko na plan określimy i zaplanujemy ilość niezależnych linii nawadniających, a także średnicę i długość rur oraz niezbędnych do połączenia rurociągu kształtek, złączek i zaworów.

Do głównej magistrali zasilającej należy użyć rury o średnicy 32 mm (5/4") lub 25 mm (1") - według mnie wystarczająca średnica to 25 mm. Poszczególne linie (sekcje dla systemów kroplowników i mikrozraszaczy) będą obsługiwane przez rurę irygacyjną 16 mm. Przy dłuższych instalacjach ze względu na spadki przepływu wody i czas napełnienia rurociągu można sekcje zasilić obustronnie bezpośrednio z głównej magistrali lub rurą o średnicy 20 mm.
Stosuje się do tego celu rury polietylenowe irygacyjne w czarnym kolorze (co zapobiega rozwijaniu się w nich glonów), oraz charakteryzujące się dużą odpornością na promieniowanie UV. Rury takie przeznaczone są zarówno do instalacji naziemnych jak i podziemnych.
Rury montażowe zwykle wkopujemy na głębokość około 10-20 cm. Dla systemów mikrozraszaczy czy kroplowników rury irygacyjne (odporne na UV) układamy na powierzchni i bezpośrednio do niej montujemy wkłówki, kroplowniki lub zraszacze wykonując otwory za pomocą przebijaka.
Aby łatwiej ocenić możliwości finansowe poniżej podaję w tabeli koszt podzespołow i elementów.
Widełki cenowe podzespołów, które podaję nie zawsze są uzależnione od wyboru firmy, ale również od miejsca zakupu. Są one różne nawet dla tych samych elementów w zaleznosci od tego czy kupujemy je u producenta, głównego dystrybutora czy też od innego pośrednika.

(informacje cenowe elementów i podzaspołów zawarte w tabeli nie stanowią cennika żadnej firmy, a są jedynie informacją o możliwych kosztach w zależności od wyboru podzespołów oferowanych przez różne firmy lub dostawcę).

Elementy składowe potrzebne do montażu systemu nawadniania kropelkowego z zastosowaniem złączek wciskanych.

Dodatkowe narzędzia:

• Nóż monterski - do cięcia rur.
• Przebijak - do wykonania otworów pod wkówki.
• Opalarka lub naczynie z gorącą wodą - do nagrzania końcówek rur przed wciśnięciem ich na różne kształtki wciskane (możliwe jest wciśnięcie tych rur bez podgrzania końcówek, ale wymaga bardzo dużej siły).

Zdjęcia podzespołów systemu nawadniania.

Poniżej zdjęcia fragmentów systemu nawadniania kropelkowego.

• Powyższe rozważania i zdjęcia opisują system nawadniania kropelkowego z zastosowaniem zaworów ręcznych, możliwe jest również zastosowanie elektrozaworów i odpowiedniego sterownika, który wraz z czujnikami wilgoci może zapewnić w pełni automatyczą obsługę systemu.
• W zasilaniu systemu można zastosować inżektorowy podajnik nawozów i doglebowych środków ochrony roślin. Jest to jednak możliwe tylko wtedy, gdy w układzie jest również zamontowany reduktor ciśnienia, gdyż jedynie wtedy możemy dokładnie obliczyć podawaną do roślin ilość wody a przez to dokładnie wyliczyć ilość i stężenie podawanych wraz z wodą środków.
• Planując całą sieć można ograniczyć się jedynie do instalacji nawadniającej, ale warto również przewidzieć w całej sieci dodatkowe ujęcia z zaworami do podłączenia węży ogrodowych w dogodnych punktach czy też dodatkowego fragmentu głównej rury zasilającej do uzupełniania wody w sadzawce.
• Ważne jest, aby zaplanować instalację zaworu z odpowiednią końcówką służącą do podłączenia kompresora oraz w najniżej położonych punktach sieci zawory odwadniające, potrzebna do jej odwodnienia na okres zimowy. Przy zaworach odwadniających powinny być wykonane "doły chłonne" wypełnione żwirem ułatwiające przesiąkanie wypychanej z sieci przez sprężone powietrze wody. Odwodnienie takiej sieci na okres zimy jest zalecane, ale nie jest konieczne, gdyż jeśli nie wykonamy tego zabiegu to sieć z kroplownikami nie powinna ulec zniszczeniu. Wskazuje na to wieloletnie doświadczenie znajomego ogrodnika, który nie wykonuje takiego odwodnienia i nie zauważył spowodowanych przez mrozy uszkodzeń zainstalowanej u siebie sieci z kroplownikami.
• Nie należy do takich systemów używać rur sanitarnych (niebieskie) wykonane są z twardego polietylenu, są mniej elastyczne przez co mniej odporne na naprężenia powodowane przez zamarzającą w nich wodę.
• Jeśli plany związane z planowaną siecią nawadniania przerosną nasze możliwości finansowe to budowę instalacji należy podzielić na etapy przewidując odpowiednie przyłączenia w przyszłości

Zdaję sobie sprawę z tego, że w tym artykule nie zawarłem wszystkich informacji na temat systemu nawadniania kropelkowego. Dlatego jeśli nasuną się jakieś pytania, wątpliwości czy też sugestie proszę je przekazać przez formularz kontaktowy .
Odpowiem na te pytania bądź na stronie (jeśli będzie to wskazane, dla pełniejszego obrazu opisu systemu) bądź bezpośrednio osobie zadającej pytanie.

Andrzej Pach